Các Sự Cố Máy Biến Áp Và Hướng Xử Lý Hiệu Quả Nhất

Máy biến áp (transformer) là thiết bị trung tâm trong hệ thống truyền tải và phân phối điện, có nhiệm vụ biến đổi điện áp từ mức cao xuống mức sử dụng an toàn, ổn định. Tuy nhiên, trong quá trình vận hành dài hạn, sự cố máy biến áp có thể xảy ra, gây mất điện, ngừng hoạt động sản xuất – sinh hoạt và thiệt hại lớn về kinh tế. Việc nhận diện sớm và xử lý đúng các sự cố này là điều vô cùng quan trọng

1. Những Sự Cố Thường Gặp Ở Máy Biến Áp

1.1. Chảy dầu / Rò dầu

Máy biến áp dầu bị chảy dầu là một trong những sự cố phổ biến, thường do:

Bu-lông, ecu bị lỏng.
Mối hàn dầu bị hỏng.

=> Hướng xử lý: Kiểm tra và siết chặt các bu-lông/ecu; hàn lại các mối gãy; nếu vòng dầu bị phình do nhiệt, cần thay mới hoặc xử lý đúng quy chuẩn.

1.2. Thiếu dầu hoặc dầu kém chất lượng

Đối với biến áp kiểu kín, phao báo dầu chỉ vạch đỏ; biến áp kiểu hở thì đồng hồ dầu chỉ mức “Min”.

=> Xử lý:

Mở van xả khí và siết chặt lại nếu cần.
Bổ sung dầu cách điện đúng chủng loại.
Kiểm tra và thay dầu nếu quá bẩn hoặc kém chất lượng.

1.3. Quá điện áp / Điện áp thấp

Điện áp trên cuộn sơ cấp vượt quá giới hạn quy định (>5% định mức) hoặc thấp hơn ngưỡng an toàn sẽ gây stress cho cuộn dây, ảnh hưởng tới cách điện.

=> Xử lý: Điều chỉnh các nấc phân áp OFLTC về mức phù hợp; nếu không có OFLTC thì báo ngay điều độ hệ thống để can thiệp, giảm điện áp bất thường.

1.4. Quá tải và dòng điện cao

Khi tải tiêu thụ vượt quá định mức trong thời gian dài, nhiệt độ dầu và cuộn dây tăng cao, dẫn tới:

Quá nhiệt
Báo động từ rơ-le top oil / relay bảo vệ

=> Xử lý:

Giảm tải tiêu thụ điện.
Kiểm tra hệ thống làm mát (quạt, két dầu).
Tạm cách ly máy biến áp nếu không cải thiện.

1.5. Nhiệt độ dầu tăng cao / quá nhiệt

Nhiệt độ dầu tăng quá mức cho phép do tải lớn hoặc hệ thống làm mát kém sẽ gây thiệt hại cho cách điện và cuộn dây.

=> Xử lý: Thay dầu, tăng quạt gió, giảm tải ngay.

1.6. Tiếng kêu bất thường và phóng điện cục bộ

Âm thanh lạ có thể là tín hiệu dầu sinh khí, phóng điện cục bộ, chập chập trong cuộn dây hoặc cách điện kém.

=> Xử lý: Kiểm tra rơ-le, xả khí, kiểm tra chất lượng dầu; nếu cần cách ly máy và sửa chữa theo quy trình an toàn.

1.7. Trip và Alarm từ Relay

Các rơ-le bảo vệ có thể báo Alarm hoặc Trip khi phát hiện:

Quá nhiệt
Dòng ngắn mạch
Dầu sôi khí bất thường

=> Xử lý:

Ngay lập tức cách ly máy biến áp khỏi hệ thống để tránh lan rộng.
Tiến hành thí nghiệm, kiểm tra toàn diện và xử lý theo hồ sơ kỹ thuật.

2. Cháy nổ máy biến áp – Nguyên nhân và phòng tránh

Xảy ra khi:

Nhiệt độ tăng quá cao kéo dài
Chập mạch cuộn dây
Hỏng sứ đầu vào dẫn tới phóng điện
Ảnh hưởng bởi sét đánh hoặc yếu tố môi trường bên ngoài

=> Hậu quả: Dầu cách điện bốc hơi, phun ra phía ngoài, tạo ra hỗn hợp dễ cháy; nếu gặp nguồn lửa sẽ gây nổ lớn.

Cách phòng tránh cháy nổ

Bảo quản môi trường lắp đặt thông thoáng, khô ráo.
Trang bị thiết bị bảo vệ quá tải, ngắn mạch, chống sét lan truyền.
Theo dõi nhiệt độ dầu, mực dầu cách điện định kỳ.
Đảm bảo công tác sấy khô cách điện, kiểm tra DGA (phân tích khí hòa tan trong dầu).

3. Quy trình cơ bản xử lý sự cố

Khi phát hiện bất thường, người vận hành cần thực hiện:

Báo cáo ngay tình hình – thời điểm xảy ra sự cố, mức tải, nhiệt độ từng phần.
Giảm tải hoặc cách ly máy biến áp gặp sự cố khỏi lưới điện.
Kiểm tra dầu, rơ-le, tiếp điểm, cách điện của cuộn dây.
Ghi nhật ký vận hành để theo dõi lịch sử sự cố và biện pháp đã thực hiện.

4. Lưu ý khi lắp đặt & vận hành biến áp

– Với biến áp >1000 kVA, cần lắp máy cắt bảo vệ trung thế / RMU trước máy biến áp.
– Kiểm tra đầy đủ các chỉ số kỹ thuật và thí nghiệm dầu trước khi đưa vào vận hành.
– Trong quá trình sử dụng, thường xuyên theo dõi:

Nhiệt độ dầu và lõi dây
Mực dầu
Tiếng kêu khác thường
Thông số relay cảnh báo

Kết luận

Sự cố máy biến áp nếu không được xử lý kịp thời sẽ dẫn tới gián đoạn nguồn điện, thiệt hại thiết bị và ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất – sinh hoạt. Hiểu rõ nguyên nhân và quy trình xử lý sự cố chuyên nghiệp và thường xuyên bảo trì, kiểm tra định kỳ giúp tăng tuổi thọ và độ tin cậy của máy biến áp trong hệ thống điện.

Liên hệ ngay: 0912.204.898 để nhận báo giá tốt nhất, ưu đãi lớn!