So sánh Contactor và Relay - Chọn thiết bị nào cho hệ thống

Trong hệ thống điện công nghiệp và tự động hóa, contactor và relay (rơ le) là hai thiết bị rất phổ biến dùng để đóng/ngắt mạch điện. Tuy cả hai đều thực hiện chức năng này nhưng về cấu tạo, công suất, ứng dụng và đặc tính kỹ thuật thì có sự khác biệt rõ rệt. Hiểu đúng vai trò của chúng giúp bạn chọn thiết bị phù hợp cho từng mục đích sử dụng, đảm bảo an toàn và hiệu quả cho hệ thống điện.

1. Contactor và Relay là gì?

Contactor

Contactor (còn gọi là khởi động từ) là thiết bị dùng để đóng/ngắt mạch điện công suất lớn, thường dùng trong hệ thống điện động lực như điều khiển động cơ, chiếu sáng công nghiệp hay bù tải tụ. Contactor được thiết kế để hoạt động liên tục và chịu tải cao, có thể dùng trong cả mạch 1 pha và 3 pha.

Relay (Rơ le)

Relay là thiết bị dùng để đóng/ngắt mạch điện dựa trên tín hiệu điều khiển, thường được sử dụng trong các mạch điện có dòng nhỏ hoặc mạch điều khiển tín hiệu. Relay có nhiều loại: relay điện từ, relay nhiệt, relay bán dẫn… tùy vào chức năng và ứng dụng.

2. So sánh cấu tạo và nguyên lý hoạt động

Cấu tạo

Contactor: gồm hệ tiếp điểm chính chịu dòng lớn, buồng dập hồ quang và nam châm điện để chịu tải cao và dập hồ quang khi đóng/ngắt.
Relay: gồm cuộn coil, chân COM, NO (thường mở) và NC (thường đóng) phục vụ dòng điện nhỏ hoặc điều khiển tín hiệu.

Nguyên lý hoạt động

Cả hai đều hoạt động dựa trên nguyên lý từ trường của cuộn coil: khi cấp điện vào cuộn, từ trường sinh ra làm thay đổi trạng thái tiếp điểm. Nhưng contactor được thiết kế đặc biệt cho tải lớn và thường có hệ thống chống hồ quang, trong khi relay đơn giản hơn cho tải nhỏ.

3. Điểm giống và khác nhau chính

Giống nhau

Đều là thiết bị đóng/ngắt mạch điện
Hoạt động dựa trên cuộn coil điện từ
Đều có thể gắn thêm tiếp điểm phụ (NO/NC) để mở rộng chức năng

Khác nhau

1. Công suất và dòng tải

Contactor chịu được dòng lớn (thường ≥10A, lên đến hàng trăm A), phù hợp tải nặng như động cơ, máy bơm, HVAC…
Relay thường dùng cho dòng nhỏ (dưới ~10A), phù hợp mạch điều khiển, tín hiệu, thiết bị nhỏ.

2. Khả năng chống hồ quang

Contactor có buồng dập hồ quang giúp triệt tiêu hồ quang hiệu quả khi đóng/ngắt dòng lớn.
Relay thường không có buồng hồ quang vì mục đích tải thấp hơn.

3. Tính năng bảo vệ

Contactor thường kết hợp với rơ le nhiệt để bảo vệ quá tải, ngắt mạch khi cần.
Relay thường không có bảo vệ quá tải riêng, nên cần phối hợp với các thiết bị khác nếu cần chức năng này.

4. Số và loại tiếp điểm

Contactor có tiếp điểm chính với khả năng chịu tải cao cùng các tiếp điểm phụ cho điều khiển.
Relay có thể có tiếp điểm NO và NC, linh hoạt cho nhiều mục đích logic trong mạch điều khiển.

Ảnh thực tế contactor tại showroom HT Electric

4. Ứng dụng thực tế

4.1. Khi nên dùng Relay

– Mạch điều khiển tín hiệu
– Thiết bị điện tử, điện dân dụng
– Đóng/ngắt tải nhỏ (dưới ~10A)
– Logic điều khiển trong PLC, tự động hoá

4.2. Khi nên dùng Contactor

– Động cơ, máy bơm, quạt lớn
– Hệ thống chiếu sáng công nghiệp
– Tụ bù, tải lớn trong hệ phân phối điện
– Điều khiển tự động hóa trong công nghiệp với dòng tải cao

5. Nên chọn Contactor hay Relay?

Việc chọn thiết bị phù hợp phụ thuộc vào dòng tải và mục đích sử dụng:
=> Với tải lớn, dòng cao (động cơ, hệ phân phối công nghiệp) → Contactor
=> Với tín hiệu điều khiển, dòng nhỏ (bảng điều khiển, tự động hóa) → Relay

Kết luận

Mặc dù contactor và relay có thể trông giống nhau ở chức năng đóng/ngắt mạch, nhưng về khả năng chịu tải, cấu tạo, tính năng bảo vệ và ứng dụng thực tế thì khác biệt rất rõ. Việc nắm vững đặc điểm của từng thiết bị giúp bạn chọn đúng thiết bị cho hệ thống điện, vừa an toàn, vừa hiệu quả và bền bỉ trong vận hành lâu dài.

Liên hệ ngay: 0912.204.898 để nhận báo giá tốt nhất, ưu đãi lớn!